Rijgeschiktheid

Alcohol: grenzen en rijverbod

De wettelijke grens voor gewone bestuurders is 0,5 promille alcohol in het bloed (0,22 mg per liter uitgeademde lucht). Voor professionele bestuurders, zoals bestuurders van vrachtwagens, bussen en taxi's, is dat 0,2 promille (0,09 mg/l). Voor beginnende bestuurders is een lagere grens aangekondigd vanaf 2027, maar die geldt nog niet.

Vanaf 0,5 promille (0,22 mg/l) krijgt u altijd een rijverbod van 12 uur, ook bij weigering van de ademtest (art. 60 wegverkeerswet, sinds 1 juli 2026; vroeger 3 of 6 uur). Daarbovenop komt een boete, en vanaf 0,8 promille (0,35 mg/l) vervolging bij de rechter, die een verval van het recht tot sturen of een alcoholslot kan opleggen.

Tussen 0,5 en 0,8 promille is het risico op een ernstig ongeval al 2 tot 10 keer hoger. Uw lichaam breekt alcohol traag af, ongeveer 0,1 à 0,15 promille per uur: één standaardglas kost ongeveer twee uur, en na een avond stevig drinken zit u de volgende ochtend vaak nog boven de grens. Koffie, een koude douche, eten of frisse lucht versnellen dat niet.

De alcoholcontrole: ademtest, bloedproef en weigering

De ademtest geeft S (veilig), A (alarm: 0,22 tot 0,35 mg/l) of P (positief: 0,35 mg/l of meer). Bij A of P volgt een ademanalyse, die het precieze gehalte meet. Kan blazen niet, bijvoorbeeld om medische redenen, dan neemt een arts een bloedproef (art. 59 en 63). De wachttijd van 15 minuten vóór de test is sinds 1 mei 2024 afgeschaft.

Niet alleen bestuurders van motorvoertuigen kunnen gecontroleerd worden: ook fietsers, ruiters, begeleiders en instructeurs, en de vermoedelijke veroorzaker van een ongeval (art. 59 §1). Weigeren kost evenveel als positief blazen: 12 uur rijverbod en een boete van 1.600 tot 16.000 euro (art. 34 §2 en 60 §3). Weigeren is dus nooit voordeliger.

Zwaardere gevolgen: intrekking, herhaling en alcoholslot

Vanaf 0,35 mg/l (0,8 promille) of bij weigering kan het parket uw rijbewijs onmiddellijk intrekken voor 15 dagen (art. 55 en 56). Dat gebeurt niet automatisch, maar in de praktijk wel vaak.

Wie binnen 3 jaar na een veroordeling opnieuw betrapt wordt, krijgt minstens 3 maanden verval van het recht tot sturen (6 maanden bij een tweede, 9 bij een derde herhaling) en moet de vier examens en onderzoeken opnieuw doen: theorie, praktijk, medisch en psychologisch (art. 38 §6).

De rechter kan een alcoholslot opleggen voor 1 tot 3 jaar of levenslang. Vanaf 1,8 promille (0,78 mg/l) moet hij dat, tenzij hij uitdrukkelijk motiveert waarom niet; bij herhaling al vanaf 1,2 promille (art. 37/1). Het slot blokkeert de motor vanaf 0,09 mg/l.

Drugs en geneesmiddelen

Voor drugs geldt nultolerantie. De politie mag een speekseltest afnemen bij uiterlijke tekenen van gebruik of na een ongeval (art. 61bis). De test spoort onder meer cannabis, cocaïne, amfetamines (ook xtc) en opiaten op. Een positieve speekseltest betekent 12 uur rijverbod (art. 61ter), ook als u zich nuchter voelt; daarna bevestigt een speekselanalyse of bloedproef het resultaat. Cannabis blijft urenlang tot dagen aantoonbaar.

Geneesmiddelen zoals slaapmiddelen, kalmeermiddelen, sterke pijnstillers en sommige middelen tegen allergie verminderen de rijvaardigheid. Lees de bijsluiter en vraag het aan uw arts of apotheker. Elke bestuurder moet in staat zijn te sturen (art. 8.3): bent u dat niet, dan rijdt u niet, wat de oorzaak ook is.

Gsm en afleiding

Zolang uw voertuig niet stilstaat of geparkeerd is, mag u geen mobiel toestel met een scherm (gsm, tablet, navigatietoestel) gebruiken, vasthouden of bedienen, tenzij het in een houder aan het voertuig vastzit (art. 8.4). Ook wachten voor een rood licht of in de file telt als rijden: dan is de gsm in de hand dus ook verboden. Bellen met een handsfree systeem mag, zolang u het toestel niet vasthoudt. Een overtreding is van de derde graad.

Ook handsfree bellen leidt af. Wie twee seconden op een scherm kijkt aan 50 km/u, rijdt bijna 30 meter blind.

Gordel en kinderzitjes

De gordel is verplicht voor de bestuurder en alle passagiers, op elke zitplaats die een gordel heeft (art. 35). Vrijgesteld zijn alleen: wie achteruitrijdt, taxichauffeurs met een klant aan boord, bestuurders en passagiers van prioritaire voertuigen tijdens hun opdracht, postbodes bij huis-aan-huisbezorging en wie een medisch attest heeft (art. 35.2.1). Zwangere vrouwen zijn niet vrijgesteld: zij dragen de gordel.

Kinderen jonger dan 18 jaar en kleiner dan 1,35 m zitten in een geschikt kinderzitje of op een geschikte verhoger (art. 35.1.1). Als bestuurder zorgt u ervoor dat kinderen correct vastzitten. Een naar achteren gericht kinderzitje mag niet op een zitplaats met een werkende voorairbag. Twee uitzonderingen (art. 35.1.2): een kind van minstens 3 jaar en kleiner dan 1,35 m mag achterin met de gewone gordel als er al twee kinderzitjes staan en een derde niet past, of bij incidenteel vervoer over korte afstand in een wagen die niet door een ouder wordt bestuurd. Nooit vooraan. In een taxi zonder kinderzitje zitten kinderen kleiner dan 1,35 m achterin (art. 35.1.1).

Vermoeidheid en medische ongeschiktheid

Vermoeidheid is een belangrijke oorzaak van zware ongevallen op de autosnelweg. Signalen: geeuwen, zware oogleden, slingeren, borden missen. Het enige wat echt helpt, is stoppen en rusten of slapen; koffie, een open raam of luide muziek helpen niet. Neem om de twee uur minstens 15 minuten pauze.

Wie medisch ongeschikt wordt verklaard om te rijden, levert zijn rijbewijs binnen 4 werkdagen in bij de gemeente en krijgt het terug met een rijgeschiktheidsattest van een arts (KB 23/3/1998, art. 46). Na een eerste epilepsieaanval geldt 6 maanden rijverbod; bij chronische epilepsie moet u 1 jaar aanvalsvrij zijn (KB 23/3/1998, bijlage 6).