Aanwijzings-, zone- en onderborden

Aanwijzingsborden F: waar bent u?

Veel F-borden zijn blauw (autosnelweg, autoweg, eenrichtingsweg, woonerf, voetgangerszone), maar het bord van de bebouwde kom is wit met zwarte opdruk en het eindebord (F3) is doorstreept. F-borden zijn geen verbod, maar leggen wel regels op. Meestal is er een bord voor het begin en een bord voor het einde.

• Bebouwde kom (F1 begin, F3 einde): meestal 50 km/u, in het Brussels Gewest standaard 30 km/u. Het gele bord met rode rand en de gemeentenaam (F43) is een plaatsnaambord en geen begin van de bebouwde kom; alleen F1a of F1b is dat. Staat binnen de kom een C43 met een andere snelheid, dan geldt die tot het volgende kruispunt en daarna opnieuw 50 (Brussel 30). Enkel het bord C43-30 boven F1 geldt op alle wegen van de hele bebouwde kom; boven F3 staat dan C45 (art. 68.3, 71).
• Autosnelweg (F5 begin, F7 einde): enkel voor voertuigen die op een vlakke weg minstens 70 km/u halen, en u mag er niet trager rijden dan 70 km/u tenzij een C43 een lagere snelheid oplegt. Voetgangers, fietsers, bromfietsen, dieren, landbouwvoertuigen, vierwielers zonder passagiersruimte en voertuigen aan een noodkoppeling zijn uitgesloten (art. 21.1 en 21.2).
• Autoweg (F9 begin, F11 einde): enkel voor motorvoertuigen en hun aanhangwagens, maar niet voor bromfietsen, landbouwvoertuigen, kermisslepen en vierwielers zonder passagiersruimte. Een autoweg kent geen minimumsnelheid; de 70 km/u-regel geldt alleen op de autosnelweg (art. 22.1). Keren, achteruitrijden, stilstaan en parkeren zijn er net als op de autosnelweg verboden (art. 22.2).
• Eenrichtingsweg (F19): u mag de straat enkel in de aangeduide richting in. Met onderbord M4 of M17 mogen fietsers (en speed pedelecs) wel in beide richtingen rijden. Verwar F19 niet met D1: F19 is een aanwijzing, D1 een gebod.
• Doodlopende weg (F45): geen doorgang. F45b betekent dat de weg wel doorloopt voor voetgangers en fietsers (art. 71).

Zones met lagere snelheid: woonerf, zone 30, fietszone, voetgangerszone, voorbehouden weg

In deze zones gaat de kwetsbare weggebruiker voor en ligt de snelheid laag. Het begin- en eindebord bakenen de zone af; binnenin gelden de regels overal, ook na een kruispunt.

• Woonerf of erf (F12a begin, F12b einde): maximaal 20 km/u. Voetgangers mogen de hele breedte gebruiken en spelen is toegelaten; u mag hen niet hinderen en stopt zo nodig. Parkeren mag enkel op plaatsen met een P-markering of waar een bord het toelaat, links of rechts van uw rijrichting (art. 22bis). Een erf is hetzelfde, maar met ambacht, handel, toerisme of onderwijs. Bij het verlaten gelden gewoon de gewone voorrangsregels; de wegcode kent geen aparte voorrangsplicht.
• Zone 30 (F4a begin, F4b einde): maximaal 30 km/u in de hele zone. Bij een schoolomgeving kan het bord A23 bij F4a staan. Tenzij borden iets anders zeggen, geldt de voorrang van rechts.
• Fietszone (F111 begin, F113 einde), vroeger fietsstraat: maximaal 30 km/u. Fietsers mogen de hele breedte van de rijbaan gebruiken in een eenrichtingsstraat en de rechterhelft in een tweerichtingsstraat. Motorvoertuigen hebben toegang, maar mogen fietsers niet inhalen (art. 22novies). Oude borden met het woord "Fietsstraat" blijven geldig tot 1/1/2035 en zonale F111/F113 tot 1/1/2032 (art. 85.32).
• Voetgangerszone (F103 begin, F105 einde): alleen voetgangers hebben toegang. Onderhoud, openbaar vervoer, prioritaire voertuigen en bewoners met garage mogen erin; laden en lossen, taxi's en fietsers enkel als een bord het toelaat. Wie erin mag, rijdt stapvoets en parkeert er niet (art. 22sexies).
• Voorbehouden weg (F99a, F99b of F99c begin, F101a, F101b of F101c einde): enkel voor de weggebruikers die op het bord staan (voetgangers, fietsers, ruiters, speed pedelecs, bij F99c ook landbouwvoertuigen) en voor wie naar een aanpalend perceel moet. Motorvoertuigen die er mogen rijden: maximaal 30 km/u (art. 22quinquies en 22octies).

Zonaal bord: tot het eindebord

Een gewoon bord geldt meestal vanaf de plaats van het bord tot het volgende kruispunt. Een zonaal bord werkt anders: het staat op een wit bord met het woord "zone" en geldt in een hele zone, ook voorbij kruispunten, tot het eindebord (art. 65.5). Zonale geldigheid bestaat voor verbodsborden en parkeerborden: zone 30 (C43 zonaal), zonaal parkeerverbod, de blauwe zone (E9a met parkeerschijf), een zonaal inhaalverbod of een zone met toegangsverbod boven een bepaalde massa. Een zonebord met "3,5 t" bij een P betekent: parkeren enkel voor voertuigen met een MTM tot 3,5 ton, dus ook personenwagens (art. 65.5.3). Op het examen is de vraag vaak: geldt de regel nog na het kruispunt? Is het bord zonaal, dan wel; is het een gewoon bord, dan meestal niet.

In een snelheidszone (zonaal C43) geldt de zonale snelheid tot het eindebord. Staat er binnen de zone een C43 met een andere snelheid, dan geldt vanaf het volgende kruispunt opnieuw de zonale snelheid; na een woonerf of schoolomgeving in de zone ook. Een C43 met een hogere snelheid dan de zone mag er niet staan (art. 65.5.10).

Een elektronisch (variabel) zonebord toont hetzelfde bord in lichte kleuren op een donkere achtergrond en behoudt zijn betekenis (art. 65.3). Staat het uit, dan toont het geen bord: het geldt dus alleen zolang het oplicht.

Na het eindebord geldt opnieuw de regel van de weg waarop u rijdt. In een bebouwde kom is dat meestal 50 km/u (Brussel 30 km/u). Buiten de bebouwde kom is het 70 km/u in Vlaanderen en Brussel en 90 km/u in Wallonië.

Parkeerborden E9 en de parkeerschijf

De borden E9a tot E9j (een witte P op blauwe ondergrond) betekenen: parkeren is toegelaten of geregeld. E9a: parkeren toegelaten. E9b: enkel motorfietsen, personenauto's, auto's voor dubbel gebruik en minibussen. E9c: enkel lichte vrachtauto's en vrachtauto's. E9d: enkel autocars. E9e: verplicht op de berm of het trottoir. E9f: verplicht deels op de berm of het trottoir. E9g: verplicht op de rijbaan. E9h: enkel kampeerauto's. E9i: enkel motorfietsen. E9j: wisselend per uur, bijvoorbeeld overdag fietsen en 's nachts auto's (art. 70.2.1.3°). E9 regelt alleen parkeren: bij E9c of E9d mag u als automobilist wel even stilstaan.

Een E9-bord geldt aan de kant waar het staat, vanaf het bord tot het volgende kruispunt. Een wit onderbord met een pijl omhoog betekent begin, omlaag einde, dubbele pijl herhaling, en "x m" beperkt het tot die afstand. Een E9-bord bij een parking geldt alleen op die parking en krijgt geen pijlonderbord (art. 70.2.2). Een gewicht op een E9-bord slaat op de MTM.

• Een afbeelding van een voertuig of een opschrift zegt wie er mag parkeren, bijvoorbeeld taxi's of enkel motorfietsen.
• Een opschrift met een tijd, zoals "30 min" of "van 9 tot 12 u", beperkt de duur of het tijdstip.
• Het rolstoelsymbool betekent: enkel voor personen met een handicap met de speciale kaart achter de voorruit.
• Het symbool van een parkeerschijf betekent: parkeren met parkeerschijf. Het mag ook op het E9a-bord zelf staan.
• "Betalend", "ticket", "bewoners" of "parkeerkaart": u gebruikt de betaalkaart, het ticket of de vermelde kaart.

Blauwe zone: het zonale bord met E9a en een parkeerschijf. U legt de schijf zichtbaar aan de binnenkant van de voorruit en zet de pijl op het streepje (halfuur) dat volgt op uw aankomstuur: bij aankomst om 10.10 uur dus op 10.30 uur. Zegt het bord niets anders, dan is de schijf verplicht op werkdagen (ook zaterdag) van 9 tot 18 uur, voor maximaal 2 uur. Daarna moet u de plaats verlaten; de schijf verzetten mag niet (art. 27.1). Een gemeentelijke parkeerkaart (bijvoorbeeld een bewonerskaart) vervangt de schijf; de kaart voor personen met een handicap vervangt de schijf én heft de tijdsbeperking op (art. 27.1.4 en 27.4). Staat in de zone een E9-bord zonder schijf-onderbord, dan geldt de schijfplicht daar niet.

Buiten een blauwe zone gebruikt u de schijf overal waar E5, E7 of E9a tot E9g een onderbord met een parkeerschijf draagt (art. 27.2). Bij een parkeermeter of -automaat parkeert u volgens het toestel; is het defect, dan gebruikt u de parkeerschijf (art. 27.3.1).

Onderborden: tijd, afstand, voertuig, uitzondering

Een onderbord staat onder een ander bord en vult het aan. Het kan het bord beperken, verduidelijken of een uitzondering toevoegen. Lees dus altijd het hele bord, ook wat eronder staat (art. 65.2).

• Tijd: het bord geldt enkel op de aangeduide dagen of uren, bijvoorbeeld van 8 tot 17 uur. Buiten die uren geldt het bord niet.
• Afstand tot het gevaar of het begin: "200 m" onder een waarschuwingsbord betekent dat het gevaar over 200 meter begint. Ook een zonebord of gebodsbord mag zo aangekondigd worden.
• Lengte van het gebied: een pijl met "x m" zegt over hoeveel meter het bord geldt.
• Richting: een pijl toont naar waar het bord geldt.
• Voertuigcategorie: een silhouet toont voor welke voertuigen het bord geldt, bijvoorbeeld vrachtwagens of bromfietsen. Bij C23 of C43 met een massa op het onderbord geldt het bord enkel boven die MTM.
• Uitzondering: bij "uitgezonderd" geldt het bord voor iedereen, behalve voor de vermelde groep. Een verbod met "uitgezonderd fietsers" geldt dus niet voor fietsers.

Busstrook (F17) en bijzondere overrijdbare bedding (F18) zijn voorbehouden aan bussen en trams van het geregeld openbaar vervoer. Andere voertuigen mogen er enkel op als hun symbool op het bord of op een onderbord staat: schoolbussen, taxi's, fietsers (onderbord M1), bromfietsen, motorfietsen of auto's met minstens 2 of 3 inzittenden. Alle andere bestuurders mogen de strook of bedding alleen dwarsen op een kruispunt of om een eigendom of parkeerplaats te bereiken, en er even op rijden om een hindernis te ontwijken; de busstrook mag u ook gebruiken om vlak voor een kruispunt af te slaan (art. 72.5 en 72.6).

Staat een bord boven één rijstrook, of staat het op F89 (aankondiging) of F91, dan geldt het gevaar of de regel alleen voor die rijstrook (art. 65.4).

Andere aanwijzingsborden die op het examen komen

• F87: verhoogde inrichting (verkeersdrempel of -plateau), een blauw bord aan de inrichting zelf; A14 kondigt ze op ongeveer 150 m aan. Op de inrichting rijdt u maximaal 30 km/u, haalt u niemand in behalve een fietser en mag u niet stilstaan of parkeren (art. 22ter, 17.2 en 24).
• F85: op een deel van een eenrichtingsrijbaan is verkeer in beide richtingen toegelaten.
• F97: versmalling ter grootte van één rijstrook.
• F23: wegnummer. F23a gewone weg (N), F23b autosnelweg (A), F23c internationale weg (E), F23d ring (R).
• F50bis: waarschuwt wie afslaat voor fietsers en bromfietsers die op dezelfde weg rechtdoor rijden; zij hebben voorrang (art. 19.4). F50 zelf is een oversteekplaats voor fietsers.
• F117 en F118: begin en einde van een lage-emissiezone; enkel voertuigen die aan de milieunorm voldoen mogen erin.

Valkuilen op het examen

• Een F-bord is geen verbod. Het geeft een aanwijzing, maar daaraan hangen wel regels (snelheid, toegelaten voertuigen). Niet alle F-borden zijn blauw: het bord van de bebouwde kom is wit.
• De 70 km/u-eis en de minimumsnelheid gelden enkel op de autosnelweg. Op een autoweg mag alles wat een motorvoertuig is, behalve bromfietsen, landbouw- en kermisvoertuigen en vierwielers zonder passagiersruimte.
• Het gele bord met de gemeentenaam (F43) verandert niets aan uw snelheid; pas bij F1 begint de bebouwde kom.
• Een zonaal bord stopt niet aan het kruispunt, een gewoon bord meestal wel. Een E9-bord bij een parking geldt alleen op die parking.
• In de blauwe zone zet u de pijl op het streepje na uw aankomst, u verzet de schijf niet, en de schijf is ook verplicht bij E5/E7 of E9 met een schijf-onderbord buiten de zone en bij een defecte parkeermeter.
• Het onderbord met tijdsaanduiding geldt enkel binnen die uren. Bij "uitgezonderd" leest u wie wel mag.
• Na het eindebord van een zone verdwijnt de lagere snelheid. Controleer dan welke maximumsnelheid er in de rest van de straat of buiten de bebouwde kom geldt.

Een snelheidsfout is enkel een zware fout bij een overtreding van de 3e of 4e graad of bij vragen over de toegelaten maximumsnelheid. Rijd nooit sneller dan wat u zeker mag en lees het bord.